Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh công cuộc chuyển đổi số quốc gia, Chính phủ đã phát động và triển khai Phong trào “Bình dân học vụ số” với mục tiêu phổ cập kiến thức, kỹ năng số cơ bản cho toàn dân, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên số. Phong trào mang ý nghĩa kế thừa tinh thần của “Bình dân học vụ” trong những năm đầu lập nước, đồng thời mở ra một hướng đi mới, phù hợp với yêu cầu phát triển của xã hội hiện đại.
Thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 52-NQ/TW của Bộ Chính trị về chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư; Quyết định số 749/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia, cùng với các chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Giáo dục và Đào tạo về triển khai Phong trào “Bình dân học vụ số”, ngành giáo dục nói chung và các trường trung học phổ thông nói riêng đang tích cực triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao năng lực số cho cán bộ, giáo viên và học sinh, góp phần xây dựng xã hội học tập và công dân số trong giai đoạn mới.
1. Ý nghĩa và mục tiêu của phong trào Bình dân học vụ số
Phong trào “Bình dân học vụ số” hướng tới việc nâng cao năng lực số cho mọi tầng lớp nhân dân, trong đó giáo dục phổ thông giữ vai trò nòng cốt. Trọng tâm của phong trào là giúp người học:
- Sử dụng thành thạo các thiết bị số thông dụng (máy tính, điện thoại thông minh, Internet);
- Tiếp cận, khai thác hiệu quả các nền tảng số phục vụ học tập, công việc và đời sống;
- Hình thành ý thức an toàn thông tin, văn hóa số, đạo đức số;
- Phát triển tư duy số, từng bước thích ứng với xã hội số và kinh tế số.
Đối với ngành giáo dục, phong trào không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là động lực quan trọng để đổi mới phương pháp dạy học, quản lý và kiểm tra đánh giá, góp phần thực hiện thành công Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
2. Vai trò của trường THPT trong triển khai Bình dân học vụ số
Trường trung học phổ thông là môi trường thuận lợi để hiện thực hóa phong trào “Bình dân học vụ số”, bởi đây là nơi học sinh đang trong giai đoạn hình thành năng lực, phẩm chất và định hướng nghề nghiệp. Việc triển khai phong trào trong nhà trường góp phần:
Nâng cao năng lực số cho học sinh, giúp các em học tập chủ động, sáng tạo, hiệu quả hơn;
Hỗ trợ giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin;
Xây dựng môi trường giáo dục hiện đại, từng bước hình thành trường học số.
Nhiều trường THPT đã tích cực lồng ghép nội dung Bình dân học vụ số thông qua các môn học, đặc biệt là môn Tin học, hoạt động trải nghiệm – hướng nghiệp, sinh hoạt dưới cờ và các câu lạc bộ học thuật.
3. Một số hình thức triển khai cụ thể trong nhà trường
Để phong trào “Bình dân học vụ số” đi vào thực chất và hiệu quả, các trường THPT có thể triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, như:
Tổ chức các chuyên đề, lớp học kỹ năng số cho học sinh: kỹ năng tìm kiếm thông tin, học tập trực tuyến, sử dụng phần mềm học tập, bảo vệ dữ liệu cá nhân;
Phát huy vai trò của giáo viên Tin học và đội ngũ giáo viên nòng cốt trong việc hướng dẫn, hỗ trợ học sinh và đồng nghiệp;
Khuyến khích học sinh tham gia các hoạt động trải nghiệm số, cuộc thi sáng tạo, lập trình, thiết kế sản phẩm số;
Ứng dụng công nghệ trong quản lý nhà trường, sổ điểm điện tử, học bạ số, hệ thống quản lý học tập (LMS);
Phối hợp với Đoàn Thanh niên tổ chức các hoạt động “học sinh hỗ trợ cộng đồng” về kỹ năng số, lan tỏa tinh thần Bình dân học vụ số ra ngoài nhà trường.
4. Kết luận
Phong trào “Bình dân học vụ số” là một chủ trương lớn, có ý nghĩa chiến lược trong tiến trình xây dựng xã hội học tập và xã hội số ở Việt Nam. Việc triển khai hiệu quả phong trào trong các trường THPT không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, mà còn giúp học sinh hình thành năng lực công dân số, sẵn sàng hội nhập và thích ứng với yêu cầu của thời đại mới.
Mỗi nhà trường, mỗi cán bộ quản lý và giáo viên cần nhận thức đầy đủ vai trò, trách nhiệm của mình để phong trào “Bình dân học vụ số” thực sự trở thành động lực đổi mới, lan tỏa tri thức và thắp sáng khát vọng học tập suốt đời cho thế hệ trẻ.